Περιγραφή μαθήματος

Το μάθημα εξοικειώνει τους φοιτητές με την έννοια και την εξέλιξη του Δικαίου από την εποχή που έχουμε γραπτά κείμενα έως την σύγχρονη εποχή. Το μάθημα επικεντρώνεται στην ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα με έμφαση στα δίκαια των σπουδαιότερων ελληνικών πόλεων και βασιλείων (κυρίως Αθήνα) και στα σπουδαιότερα νομοθετήματα των ρωμαϊκών και των βυζαντινών χρόνων.

1. Ελληνικά δίκαια: εισαγωγική αναφορά στις ιστορικές περιόδους (μινωική, μυκηναϊκή, αρχαϊκή, κλασική, ελληνιστική, ρωμαϊκή) και στους πρώτους νομοθέτες ελληνικών πόλεων. Αναφορά στο πολίτευμα και το δίκαιο δύο σημαντικών ελληνικών πόλεων, Σπάρτης και Γόρτυνας Κρήτης (όπου βρέθηκε ένα από τα σημαντικότερα γραπτά μνημεία νόμων στον ελληνικό κόσμο). Αναφορά γίνεται και στα Βασίλεια της Κύπρου. Μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στην Αθήνα κατά την κλασική εποχή (5ος-4ος αι. π.Χ.) και εξετάζεται το πολίτευμα, τα βασικά πολιτειακά όργανα της Αθηναϊκής δημοκρατίας, η απονομή της δικαιοσύνης και τα Δικαστήρια (Ηλιαία, Άρειος Πάγος, φονικά δικαστήρια). Τέλος εξετάζονται ορισμένα θέματα από το ιδιωτικό, ναυτικό, αθλητικό και ποινικό δίκαιο.

2. Ρωμαϊκό δίκαιο: το Ρ.Δ. είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αφ' ενός γιατί αποτέλεσε την βάση για το ιδιωτικό δίκαιο πολλών ευρωπαϊκών κρατών, αφ' ετέρου γιατί η κοινοβουλευτική συγκρότηση της αρχαίας Ρώμης απετέλεσε το θεμέλιο της σύστασης νεωτέρων κοινοβουλευτικών σωμάτων (Η.Π.Α.). Γίνεται εισαγωγή στις διαιρέσεις της ιστορίας του ρωμαϊκού πολιτεύματος (Βασιλεία, Δημοκρατία, Αυτοκρατορία) και του Ρ.Δ. και δίνεται περαιτέρω έμφαση στο δημόσιο δίκαιο και ιδιαίτερα αυτό της κλασικής περιόδου. Αναλύονται το Δίκαιο της αυτοκρατορίας, το δίκαιο των επαρχιών, τα τοπικά δίκαια, και ορισμένα θέματα του ιδιωτικού, ναυτικού, αθλητικού και ποινικού ρωμαϊκού δικαίου.

3. Βυζαντινό δίκαιο: αναλύεται η εξέλιξη του Β.Δ. με αναφορά σε σημαντικά νομοθετήματα, όπως η Ιουστινιάνεια Κωδικοποίηση, οι νομοκάνονες, η Εκλογή, η Εισαγωγή, οι Νεαρές, η Εξάβιβλος, το Επαρχικόν Βιβλίον. Εξετάζονται ορισμένα θέματα σχέσεων Πολιτείας-Εκκλησίας καθώς και ορισμένα θέματα ιδιωτικού, ναυτικού, αθλητικού και ποινικού δικαίου.